- Publikoaren erakustaldia: 19 egunetan 5.787 ikusle eta aretoetako %85etik gorako okupazioa.
- Komunitatea inoiz baino handiagoa: 4.897 Lorazain (+863 aurreko ediziotik), eta sareetan hazkundea.
- Eredu artistikoa sendotuta: 24 ikuskari, 6 produkzio propio (%25) eta 178 sortzaile oholtzan (%54 emakume).
Loraldia Festibalak bere 12. edizioa amaitu du “Baga, biga, higa, Maurizia!” lelopean, eta balorazioak agerian utzi du jaialdiak Bilbon izan duen indarra: 5.787 ikusle bildu dira 19 egunez, aretoetako %85etik gorako okupazioarekin, eta Lorazainen komunitatea 4.897 lagunera iritsi da, azken ediziotik 863 kide gehiago gehituta. Publikoak, gainera, fidelizazio maila nabarmena erakutsi du: parte-hartzaileen %29,5ek 5 ekintza baino gehiagotara joan da.
Bilbo euskal kulturaren plaza bilakatuta
Aurten Loraldia Festibalak Bilbo osoko 14 gunetan zabaldu du programazioa (areto handietan zein txikietan), eta 10 kultur arlotan banatutako eskaintza ekarri du: musika, dantza, antzerkia, zinema/ikus-entzunezkoak, bertsolaritza, literatura, performancea, arte plastikoak eta mendi-ibilbide interpretatiboak, besteak beste. Guztira, 24 ikuskari eskaini dira.
Loraldia Festibalak erakutsi du kultura ez dela leku bakarrean gertatzen, komunitatean baizik. Eta, bestalde, programazioak formatu klasikoen muga gainditu du: bertsoa eta elektronika uztartu dira, literatura eta ikus-entzunezkoak elkartu, eta esperientzia sentsorialek publikoaren rola bera ere interpelatu dute.
Mugarri artistikoak: edizioa markatu duten proposamenak
Loraldia ez da programazio hutsa: 6 produkzio propio egin dira (%25), festibala sortzeko, estreinatzeko eta arriskatzeko plataforma gisa sendotuz. Edizioak, gainera, gaurkotasunarekin lotutako edukiak eta estreinaldiak ekarri ditu, hala nola Potasio (estreinaldi mundiala) eta Ikusezintasuna(k) proiektuaren inguruko gogoeta.
Loraldia 2026k arriskua eta kalitatea batera erakutsi ditu, eta hainbat proposamenek bereziki markatu dute edizioa:
- IKIMILIKILIKLIK Vol. 2: edizioaren erdigune artistikoa; 70eko hamarkadako abangoardia gaurko hizkuntzetara ekarri du, diziplina anitz uztartuz, eta galdera estetiko zein politiko berriak plazaratuz.
- NØGEN. 10 urteko ospakizuna: belaunaldi baten soinu-banda aldarrikatu duen kontzertua; publikoarekin konexio zuzena eta “gazteen edizioa”ren seinale argia.
- Verde Prato, “Bizitza eztia”: begirada berritua eta femininoa, ondarearen berrirakurketa ausartarekin.
- Ruper Ordorika & Mugalariak. “Lurra ikutu barik”: tradizioa eta gaurkotasuna elkarrizketan; sendotasuna eta koherentzia, belaunaldien arteko zubi gisa.
- AHAZTU NIREKIN: literatura, musika eta bertsolaritza kate sortzailean; Loraldiaren filosofiaren laburpen bikaina.
- GOROLDIORIK EZ (III) + Habia: artea, memoria eta natura elkartu dituen esperientzia kolektiboa Arraitz mendian.
Ekoizpen propioak, estreinaldiak eta formatu berriak: Loraldia, ekosistema
Loraldia ez da festibala bat bakarrik: ekosistema bat da. 2026ko edizioak hori sendotu du:
- Sormen garaikidearen ikusgarritasuna: euskarazko sorkuntza erdigunean, diziplina guztietan.
- Tradizioaren berrirakurketa: iragana ez da museo bat; material bizia da (irrintzia, eta bestelako sinboloak).
- Formatu berrien integrazioa: digitalizazioa eta esperientzia murgiltzaileak kultur transmisioaren parte.
- Komunitatearen aktibazioa: Lorazainak ez dira kontsumitzaile huts; jaialdiaren parte-hartzaile aktiboak dira.
- Diziplinen arteko elkarrizketa: 10 kultur arlotan, hibridazioa nagusi.
Gazteen edizioa eta publiko berrien bilaketa
12. edizioa gazteen edizioa ere izan da: belaunaldi-erreleboa eta energia gaztea programazioan eta publikoan nabarmendu dira. Horrez gain, publiko berriak erakartzeko eta komunitatea sendotzeko estrategia bereziak aktibatu dira.
Emakume sortzaileak erdigunean eta lurraldeen arteko oreka
Jaialdiko 178 sortzaileetatik %54 emakumeak izan dira, eta lurraldeen arteko presentzia ere anitza izan da: Bizkaia (%31), Gipuzkoa (%23), Araba (%12), Nafarroa (%25), Iparraldea (%7) eta beste herrialdeak (%2).
Euskal kultur industriaren sustapena helburu
Loraldia Festibalak 125.142€ko inbertsio zuzena egin du euskal kultur industrian (sortzaileak, egoitzak, bitarteko teknikoen enpresak kontuan izanda), eta festibalaren aurrekontu osoa 253.380€ izan da.
Ondorioa: festibala ez da martxoaren 28an amaitu
2026ko Loraldia Festibalak berretsi du euskal kulturak ez duela soilik bizirik iraun nahi: eraldatu, arriskatu eta iruditeria berriak sortu nahi ditu. Festibala ez da amaitu martxoaren 28an; utzitako arrastoa (formatuetan, diskurtsoetan eta komunitatean) urte osoan luzatuko da.
Eskerrak eta aurrera begira
Loraldiak eskerrak eman nahi dizkie publikoari, Lorazainei, sortzaileei, egoitzei, lantaldeari, eta hedabideei, denon artean Bilbo “euskal kultura garaikidearen plaza” bihurtzen laguntzeagatik.
Eta gure eskerrik beroenak babesle eta laguntzaileei. Hamabigarren edizioan gure lau babesle nagusiak izan dira Bizkaiko Foru Aldundia, Bilboko Udala, Eusko Jaurlaritza eta Laboral Kutxa.
Hauetaz gain, beste eragile eta erakunde batzuen laguntza izan dugu.
Euskal Kultur Erakundearekin lotutako hitzarmenari esker, Iparraldeko proposamenak Bilbora ekartzeko aukera du Loraldiak. Elkar Fundazioaren laguntza izan du literatur aurkezpenak egiteko. Berria egunkariak eta NAIZek ekintza bana babestu dute. Eta, urtero bezala, Guggenheim Bilbao Museoaren TopArte programaren babesa izan dugu. KOT markaren laguntza jaso dugu aurten.
Eta euskal hedabide ugarik bat egiten dute Loraldiarekin, ekintzak eta sortzaileen lanak hedatzeko: Berria, Gara/Naiz, Deia, Kmon, Hiruka, Anboto, Aikor, Aiaraldea, Begitu, Argia, Radio Euskadi, Euskadi irratia, Euskadi Gaztea, Naiz irratia, Bilbo Hiria irratia eta Bizkaia irratia.
Hurrengo edizioa prestatzen hasita dago jada, 2027ko 13. edizioari begira.
